Намудҳои шиноварӣ

33Намуди озод – интизоми шиноварӣ, ки дар он ба варзишгарон бо ҳар роҳе, ки шино кардан мумкин аст, иҷозат дода мешавад, ва онро худсарона дар масофа тағйир медиҳанд. Айни замон, ҳамаи шиноварон аз услуби махсуси шиноварӣ – крол истифода мебаранд. Крол аввалин бор аз ҷониби Ричмонд Кэвеллии австралиягӣ (англ. Richmond Cavill, 1884-1938) ба намоиш гузошта шуда буд; аввалин ғалабаҳои бузург бо истифодаи крол ба венгер Золтан Халмаи ва амрикоӣ Чарльз Дэниэльс дар бозиҳои соли 1904 дар ду масофа муяссар гардида буд. Бо шарофати такмили аз ҷониби шиноварҳои амрикоӣ вориднамуда, дар охири солҳои 1920 крол дигар намудҳои шиновариро аз байн бурд.

Дар шиноварии намуди озод, ягона маҳдудият дар тарзи шиноварӣ – варзишгар метавонад танҳо «ҳангоми гардиш ва дар масофаи на бештар аз 15 м баъди оғоз ва ҳар як гардиш» пурра ба об дарояд.

Шиноварӣ дар пушт
Шиноварӣ дар пушт бори аввал ҳамчун намуди алоҳида дар бозиҳои Олимпии соли 1900 дохил шуда буд. Солҳои аввал шиноварон аз услуби махсуси шиноварӣ - брасси чаппа истифода мебурданд. Аввалин муваффақияти калон дар шиноварии намуди кроли чаппа дар пушт ба амрикоӣ Гарри Хебнер муяссар гардид, ки дар бозиҳои Олимпии соли 1912 ғолибиятро ба даст оварда буд; баъд аз ин намуди шиноварӣ дар пушти крол ба зудӣ намуди брассро аз байн бурд.
Оғози шиноварӣ дар пушт дар ҳавзи шиноварӣ амалӣ карда мешавад: варзишгар, ҳангоми рӯ ба рӯи тумба истодан, бо ҳарду дасташ аз болиштҳои хати оғоз дошта, бо пойҳояш ба канори ҳавзи шиноварӣ такя мекунад.
Ба истиснои лаҳзаи иҷрои бозгашт, варзишгар бояд бо пушт шино кунад; «мавқеи оддӣ дар пушт метавонад ҳаракати даврии ҷисмро дар як сатҳи уфуқӣ то 90° фарогирӣ бардорад; мавқеи сар танзим намешавад». Варзишгар метавонад танҳо «ҳангоми гардиш ҳангоми расидан ба марра ва дар масофаи на бештар аз 15 м баъд аз оғоз ва ҳар як гардиш» пурра ба об дарояд.

Брасс, баттерфляй

Шиноварии намуди брасс дар бозиҳои Олимпии соли 1904 ҳамчун намуди мустақили барнома гардида буд. Дар нимаи солҳои 1930 дар ИМА ва (чанде баъдтар) дар ИҶШС, навъи нави босуръати брасс – батерфляй пайдо шуд, ки брасси классикиро аз миён бурд. Аз соли 1953, ФИНА батерфляйро ҳамчун интизоми мустақил ҷудо кард (дар ИҶШС чунин тақсимот соли 1949 рух дод).


Брасс
Мувофиқи қоидаҳои мусобиқа ҳангоми шиноварӣ дар намуди брасс:
Аз оғози аввалин шино бо дастон пас аз оғоз ва баъд аз ҳар гардиш, шиновар бояд дар ҳолати рӯ ба поён қарор дошта бошад. Дар ҳама ҳолатҳо гаштан ба пушт манъ аст. Тамоми давраи масофа пурра бояд бо тарзи зерин иҷро карда шавад: як ҷаҳиш бо даст ва як такон бо пойҳо. Тамоми ҳаракатҳо бо даст бояд якхела бошанд ва дар як сатҳи уфуқӣ бидуни ҳаракатҳои алоҳида анҷом дода шаванд.
Дастҳо бояд аз қафаси сина ба пеш бароварда шуда, дар ҳолати аз об боло ё поён қарор дошта бошанд. Оринҷҳо бояд зери об қарор дошта бошанд, ба истиснои даври охирин пеш аз гардиш, ҳангоми гаштан ва даври охирин. Дастҳо бояд бо болои об ё зери об баргардад. Дастҳо набояд аз миён поён бошанд, ба истиснои аввалин ҷаҳидан пас аз оғоз ва ҳар як гардиш.
Дар давоми ҳар як давр, яке аз қисми сари шиновар бояд аз сатҳи об боло бошад. Пас аз оғоз ва ҳар як гардиш, шиновар метавонад як маротиба тамокуки пурра бо дастон то миён кунад. Сар бояд пеш аз ҳаракат бо дастҳо дар болои об қарор дошта бошад, нисбат ба қисми дуюми ҷаҳидани кушод. Як ҳаракати делфинмонанд бо пойҳо дар поён ҳангоми ё баъди иҷрои ҷаҳидани пурра бо дастон пеш аз такон додан бо пойҳо дар намуди брасс, дар ҳоле, ки бадан пурра зери об қарор дорад (айни замон пойзании делфинмонанд, танҳо дар вақти пурра бо даст ҷаҳидан, ки бо номи «вусъат додан» маълум аст, иҷозат дода мешавад). Баъд аз ин тамоми ҳаракатҳои пой бояд якхела бошанд ва дар як хати уфуқӣ бидуни ҳаракатҳои алоҳида иҷро карда шаванд.
Эзоҳ: зарба бо пой монанди делфин қисми воҳиди ҳаракат нест ва танҳо баъд аз оғоз ва баргаштан ҳангоми ҷаҳидан бо даст ё пойҳо ё баъд аз ҷаҳиши пурра бо даст, пеш аз ҷаҳидан бо пойҳо дар намуди брасс, ҳангоме, ки бадан пурра зери об бошад, иҷозат дода мешавад. Иҷрои ҳаракатҳои делфинмонанд бо пойҳо то оғози ҷаҳиш бо дастҳо пас аз оғоз ва бозгаштан иҷозат дода намешавад.
Дар вақти фаъол гардонидани ҷаҳиш, пойҳо бояд рӯ ба тарафҳо бошанд. Зарбаҳои қайчимонанд, ларзиш ва делфинмонанд иҷозат дода намешаванд, ба истиснои ҳолатҳои банди 5.4.4. Вайрон кардани сатҳи болоии об бо зарбаи пойҳо иҷозат дода мешавад, агар пас аз ин ҷаҳиши делфинмонанд ба поён иҷро карда нашавад.
Дар ҳар як гардиш ва дар охири масофа, расидан бояд бо ҳарду дастон якҷоя боло, поён ё дар сатҳи об анҷом дода шавад. Сар метавонад баъди ҷаҳиши охирин бо дастон, пеш аз расидан, ба шарте, ки он аз рӯи об дар ягон нуқта ҳангоми давраи пурра ё нопурра, пеш аз расидан вайрон карда шавад.

Баттерфляй
Мувофиқи қоидаҳои мусобиқа ҳангоми шиноварӣ дар намуди баттерфляй:
Аз оғози ҷаҳиши якум, аввал бо даст, пас аз оғоз ва баъд аз ҳар як гардиш, ҷисм бояд дар сатҳи қафаси сина қарор дошта бошад. Зарбаҳои пой дар зери об иҷозат дода мешавад. Бозгаштан ба пушт дар ҳар маврид иҷозат дода намешавад.
Дар тамоми марраи даври мусобиқа ҳар ду дастҳо бояд якҷоя дар болои об ҳаракат кунанд ва ба қафо якҷоя баргарданд.
Ҳамаи ҳаракатҳои боло ва поён бо даст бояд якхела анҷом дода шаванд. Пойҳо ё камар метавонанд дар як сатҳ набошанд, вале мавқеи онҳо нисбат ба якдигар набояд тағйир ёбанд. Ҳаракат бо пойҳо дар намудаи брасс иҷозат дода намешавад.
Дар ҳар як гардиш ва ҳангоми ба марра расидан, бояд ҳар ду даст якҷоя дар боло ё поён аз рӯи об бошанд.
Ҳангоми оғоз ва дар гардишҳо, ба варзишгар иҷозат дода мешавад, ки як ё якчанд ҳаракатро бо пойҳояш дар зери об ва як ҷаҳишро бо даст, ки ӯро ба рӯи об барорад. Ба шиновар зери об рафтани пурра дар масофаи на бештар аз 15 м пас аз оғоз ва ҳар як гардиш иҷозат дода мешавад. Дар ин нуқта сари варзишгар бояд рӯи об бошад. Шиновар бояд дар сатҳи рӯи об то гардиши оянда ё то ба охир расиданаш қарор дошта бошад.
Маҷмӯи шиноварӣ - интизоме, ки дар он шиновар қисмҳои баробарро бо назардошти баттерфляй мегузарад (соли 1953 илова карда шудааст), дар пушти, бо намуди брасс ва шиноварии намуди озод. Мусобиқаи якҷоя – мусобиқаест, ки дар он иштирокчиён марҳилаҳои гуногунро мегузаранд: дар пушт, бо намуди брасс, баттерфляй (соли 1953 илова карда шудаанд), намуди озод. Бо ин «шиноварии озод» маънои онро дорад, ки ҳамаи усули шиноварӣ мумкин аст, ба истиснои шиноварӣ дар пушт, брасс ва баттерфляй.
Ба барномаи мусобиқаҳои расмии байналхалқӣ шиноварии озод аз соли 1961, маҷмӯи шиноварӣ аз соли 1957 дохил шудааст. Дар барномаи мусобиқаҳои ИҶШС ва Тоҷикистон маҷмӯи шиноварӣ чанде пештар дохил карда шуда буд: солҳои 1914-1934 - 4×100м (инчунин шиноварӣ бо паҳлӯи чап дохил мешуд), соли 1936 ва солҳои 1947-1951 - 3×100м, аз соли 1953 - 4×100м.

Шиноварӣ дар оби кушод
Шиновариҳои инфиродӣ ва сипас мусобиқаҳо дар масофаҳои дарозтар дар обанборҳои кушод дар охири асри XIX оғоз ёфт. Эҳтимол аз ҳама шиновариҳои машҳуртарин – шиноварӣ дар шохоби Ла-Манш буд, ки аввалин шуда соли 1875 аз тарафи англис Мэттю Вебб ба даст оварда шуда буд.
Аз соли 1991 шиноварӣ дар обанборҳои кушод ба барномаи мусобиқаҳои ҷаҳонӣ дар намуди варзишҳои обӣ ворид карда шуд ва аз соли 2000, дар тӯли солҳо, ҳамчунин мусобиқаҳои алоҳидаи ҷаҳонӣ оид ба шиноварӣ баргузор мегардад. Масофаҳо: 5 км (аз соли 1998), 10 км (аз 2000), 25 км (аз соли 1991). Соли 2008, масофаи 10 км ҳамчун Олимпӣ ҳисобида шудааст.

Шарҳи Шумо

Security code
Рамзи дигар





Ҳайати ҷавонон ва асосии тими миллӣ

Анастасия Тюрина

Аъзои Шӯрои ҷумҳуриявии «Динамо»-и Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви тими миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ...

Ҳайати варзишгарон оид ба шиноварӣ барои иштирок дар ҷамъомади машқи-таълимӣ

Ҳайати варзишгарон оид ба шиноварӣ барои иштирок дар ҷамъомади машқи-таълимӣ ба шаҳри Хуҷанди вилояти Суғд, ...

Варзишгарони шиновар

Варзишгарони Муассисаи давлатии ”Мактаби махсуси варзишии захираҳои олимпии №4 оид ба шиноварӣ ва ҷаҳиш ба ...
© 2019 Федератсияи миллии шиноварии Ҷумҳурии Тоҷикистон